Sevdiğimiz birini, bir ilişkiyi, bir işi ya da hayalini kurduğumuz bir geleceği kaybettiğimizde yaşadığımız acıya yas diyoruz. Yas, bir hastalık değil; bağ kurduğumuz şeye duyduğumuz sevginin doğal bir devamıdır. Ancak bu doğal süreç kimi zaman insanı fazlasıyla yalnız ve çaresiz hissettirebilir.
Yasın “doğru” bir yolu var mı?
Hayır. Yas çoğu zaman inkâr, öfke, pazarlık, çökkünlük ve kabullenme gibi aşamalarla anlatılır; ancak bu aşamalar herkes için aynı sırayla ya da aynı yoğunlukta yaşanmaz. Bir gün iyi hissedip ertesi gün yeniden derin bir üzüntüye düşmek, kayıptan aylar sonra bir şarkıyla ağlamak oldukça olağandır. Yas inişli çıkışlıdır ve herkesin kendi ritmi vardır.
Yas üzerine yapılan çalışmalar, kişinin bir yandan kaybın acısıyla temas ederken diğer yandan günlük hayata, yeni rollere ve küçük keyiflere dönebilmesinin; yani bu iki hâl arasında gidip gelebilmesinin iyileştirici olduğunu gösteriyor. Ara sıra gülmek, bir şeylerden keyif almak kaybı unuttuğunuz anlamına gelmez.
Yas sürecinde kendime nasıl destek olabilirim?
- Duygularınıza izin verin: Üzüntü, öfke, suçluluk, hatta rahatlama… Hepsi yasın parçası olabilir. Onları bastırmak yerine adlandırmaya çalışın.
- Temel ihtiyaçlarınızı ihmal etmeyin: Uyku, beslenme ve kısa yürüyüşler küçük görünse de ruh hâlini doğrudan etkiler.
- Yalnız kalmayın: Güvendiğiniz biriyle kaybettiğiniz kişiden ya da yaşadıklarınızdan söz etmek iyileştiricidir.
- Anma biçimleri bulun: Bir mektup yazmak, bir fotoğraf albümü hazırlamak ya da anlamlı bir yere gitmek bağı yeni bir şekilde sürdürmenize yardımcı olabilir.
- Büyük kararları erteleyin: Mümkünse ilk dönemde taşınmak, iş değiştirmek gibi büyük kararları bir süre bekletin.
Ne zaman profesyonel destek almalıyım?
Kayıptan uzun zaman geçmesine rağmen acı hiç hafiflemiyor, günlük işlevlerinizi sürdürmekte zorlanıyor, kaybı kabullenmekte büyük güçlük yaşıyor ya da kendinizi hayattan tamamen kopmuş hissediyorsanız bir uzmandan destek almak iyi gelebilir. Ani, beklenmedik ya da travmatik kayıplarda da yas daha karmaşık bir seyir izleyebilir. Psikolojik danışmanlıkta kaybınızı anlamlandırmanız ve hayatla bağınızı yeniden kurmanız için size eşlik edilir.
Kendinize zarar verme düşünceleriniz varsa lütfen beklemeyin; 112 Acil Çağrı Merkezi’ni arayın ya da en yakın acil servise başvurun.